Starożytny Egipt: policyjny gwizdek sprzed 3500 lat

17 września 2025, 10:33

W staroegipskim Achetaton (obecnie Amarna), mieście założonym ok. 1347 roku przed naszą erą przez Echnatona, który zbudował tam swoją stolicę, znaleziono policyjny gwizdek z krowiej kości. Niezwykły artefakt został odkryty w Stone Village, położonej na peryferiach wiosce robotników, a jego istnienie to wsparcie dla poglądu, że miejsce to – ze względu na bliskość królewskich grobowców, przy budowie których pracowali robotnicy – podlegało ścisłej kontroli policyjnej. To pierwszy egipski gwizdek znaleziony w kontekście najwyższej władzy i ważny zabytek, który da specjalistom wgląd w technologie obróbki kości stosowane w II tysiącleciu p.n.e. w państwie faraonów.



Plastik – cichy zabójca homarów

11 sierpnia 2010, 10:06

W ciągu 10 lat populacja homarów na Long Island Sound spadła sześciokrotnie, rujnując lokalne rybołówstwo. Poszukiwanie pochłonęło 3 miliony dolarów i pokazało, że to my, ludzie trujemy te skorupiaki zaliczane do owoców morza. Trujemy także siebie.


Pierwszy dziki przedstawiciel pszczół uznany za zagrożonego w USA

11 stycznia 2017, 11:40

Trzmiel Bombus affinis jest pierwszym dzikim przedstawicielem nadrodziny pszczół, który został uznany za narażony na wyginięcie w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych. Umieszczenie go na liście takich gatunków oznacza objęcie zwierzęcia federalną ochroną.


W końcu zaobserwowano koronalny wyrzut masy na gwieździe innej niż Słońce. Był potężny

13 listopada 2025, 15:18

Międzynarodowy zespół naukowy zdobył pierwszy dowód na koronalny wyrzut masy (CME) na gwieździe innej niż Słońce. CME, słoneczne erupcje, podczas których olbrzymie ilości materiału są wyrzucane w przestrzeń kosmiczną, są często obserwowanym zjawiskiem. Wpływają one na pogodę kosmiczną, pozwalają nam podziwiać zorze polarne i nie ma najmniejszych powodów, dla których zjawiska takie nie miałyby zachodzić na innych gwiazdach. Dotychczas jednak nie udało się zdobyć bezsprzecznego dowodu na ich istnienie. Udało się to dopiero dzięki kosmicznemu obserwatorium NMM-Newton Europejskiej Agencji Kosmicznej i europejskiemu międzynarodowemu interferometrowi LOFAR, którego 3 stacje znajdują się w Polsce.


Zebranie na pustyni

30 sierpnia 2010, 10:09

W październiku zeszłego roku rząd Malediwów zorganizował podwodne posiedzenie, zaś w grudniu Nepalczycy obradowali na Mount Everest. Ze względu na położenie geograficzne 12 ministrów gabinetu mongolskiego wybrało z goła odmienny wariant – zebranie na pustyni Gobi. Wszystkich łączył jednak cel, a mianowicie zwracanie uwagi świata na zmianę klimatu.


Enigma na wystawie

15 lutego 2017, 12:58

Na wystawie Unseen Museum w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach można do 26 marca oglądać 36-cm figurkę z ptasią głową, którą specjaliści nazywają enigmą sprzed 7 tys. lat. Nie wiadomo bowiem, czym jest ani skąd pochodzi.


Kanadyjskie humbaki uczą się od emigrantów z Alaski

26 stycznia 2026, 10:50

Od wielu lat u wybrzeży Alaski naukowcy obserwują niezwykłą taktykę polowań stosowaną przez humbaki. Polujące zwierzęta wspólnie tworzą duży krąg z wypuszczanego powietrza, otaczając nim ryby i zmuszając do zagęszczenia się. W ten sposób mogą za jednym razem połknąć większą ilość pożywienia. Działanie takie wymaga współpracy, związane jest z istnieniem złożonych więzi społecznych i pokazuje, że humbaki potrafią uczyć się współdziałania. Najnowsze badania pokazują zaś, że uczą się od emigrantów.


Przewartościowanie czynników ryzyka astmy

17 września 2010, 11:17

Dotąd uważano, że to otyłość sama w sobie stanowi czynnik ryzyka astmy. Najnowsze badania wykazały jednak, iż prawdopodobieństwo astmy oskrzelowej u dzieci wzrasta, jeśli równowaga metaboliczna zostanie zaburzona przez złą dietę albo niedobór ruchu (American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine).


Świetnie zachowane skamieniałości krewnego miłorzębu

14 marca 2017, 12:56

Paleontolodzy z USA, Chin, Japonii, Rosji i Mongolii odkryli świetnie zachowane skamieniałości odległego krewnego miłorzębu dwuklapowego (Ginkgo biloba). Naukowcy mają nadzieję, że dzięki temu uda się lepiej zrozumieć ewolucję prehistorycznych roślin nasiennych.


Turysta znalazł jedyną w swoim rodzaju prehistoryczną głowę byka z brązu

19 marca 2026, 18:15

Górskie wędrówki mogą przynieść niezapomniane wrażenia, a pewien turysta wędrujący po Serra de Tramuntana na Majorce może pochwalić się czymś absolutnie wyjątkowym. Mężczyzna znalazł prehistoryczną głowę byka wykonaną z brązu. Zabytek ma zaledwie 3 centymetry długości, nie dość więc, że jakimś cudem znalazca go zauważył, to jest to jedyna miniaturowa głowa byka, której losy są znane. Jest bardzo podobna do słynnych bous de Costitx, zauważył archeolog Jaume Deyà Miró.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk